Μόρια 35: Το Δίκαιο βρίσκεται με το μέρος των μεταναστών

Στην εποχή μας, η ανθρώπινη ζωή κατέληξε να θεωρείται απαξιωμένη από τη (βιο)εξουσία, και άρα δυνητικά φονεύσιμη, έγραφε ο Αγκάμπεν. Κυρίαρχος καθίσταται έτσι αυτός που αποφασίζει για την αξία ή τη μη αξία της ζωής ως τέτοιας. Οι νεκροί πρόσφυγες και μετανάστες στo στρατόπεδο της Μόριας (από το κρύο και τις άσχημες συνθήκες διαβίωσης) δείχνουν ακριβώς την επικύρωση του παραπάνω συμπεράσματος. Οι χιλιάδες νεκροί στο Αιγαίο επίσης

Οι αρχές αντιμετώπισαν όσους επιζήσαν και φυλακίστηκαν χωρίς κατηγορίες, ως δυνητικά φονεύσιμους, οι οποίοι ατιμώρητα μπορούν να κακοποιούνται  καθώς δεν έχουν ούτε δικαιώματα, ούτε χαρτιά. Ζουν σαν σκιες στο κενό μεταξύ ζωής και νόμου. Μια εξαίρεση εγγεγραμμένη στον κανόνα. Και μαζί με αυτούς, όλοι μας. Διότι η ελευθερία δεν είναι κάτι που αρχίζει εκεί που σταματάει η ελευθερία του άλλου, αλλά αντιθέτως κάτι που αρχίζει εκεί που αρχίζει η ελευθερία του άλλου.

Το στρατόπεδο της Μόριας

Περισσότεροι από 5.000 πρόσφυγες και μετανάστες ζουν στo στρατόπεδο στη Μόρια της Λέσβου, η χωρητικότητα της οποίας είναι 3000 άτομα. Περίπου 2000 άνθρωποι ζουν σε σκηνές, χωρίς θέρμανση. Ρεύμα δεν υπάρχει πάντοτε, ενώ τα σκουπίδια μαζεύονται ανά δύο περίπου εβδομάδες δημιουργώντας μια πολύ δυσάρεστη κατάσταση. Αρκετοί είναι αυτοί που περιμένουν για πολλούς μήνες την απόφαση για τη χωρήγηση ασύλου, χωρίς να έχουν τη δυνατότητα να φύγουν από το νησί.

Η διαμαρτυρία, η αντίσταση ακόμη και η εξέγερση όταν υπάρχει μία τέτοια κατάσταση δεν είναι ποινικά κολάσιμη, αλλά επιβεβλημένη. Όπως και η αλληλεγγύη μας με τους 35 ανθρώπους που δικάζονται αύριο στη Χίο πρέπει να είναι αμέριστη.

Το χρονικό:

Στις 17 Ιουλίου 2017 στο κέντρο κράτησης της Μόριας στη Λέσβο ξεκινούν διαμαρτυρίες από μερίδα μεταναστών και μεταναστριών, κυρίως αφρικανικής καταγωγής, σχετικά με τις συνθήκες διαβίωσης τους και τις καθυστερήσεις στις αιτήσεις ασύλου τους.

Τα άτομα που συμμετέχουν στις διαμαρτυρίες προχωρούν σε συμβολικό αποκλεισμό των γραφείων της ευρωπαϊκής υπηρεσίας ασύλου (EASO). Η διαμαρτυρία αυτή ήταν συνέχεια ενός αριθμού μικρότερων και σπασμωδικών διαμαρτυριών που λάμβαναν μέρος κατά διαστήματα στο κέντρο κράτησης της Μόριας και συνήθως είχαν τη μορφή καθιστικής διαμαρτυρίας.

Την επόμενη ημέρα, στις 18 Ιουλίου, έγινε και πάλι καθιστική διαμαρτυρία έξω από τα γραφεία της EASO. Οι υπάλληλοι εγκατέλειψαν τα γραφεία τους και οι αρχές υπέδειξαν τα ίδια τα άτομα που διαμαρτύρονταν ως υπαίτια για τις καθυστερήσεις στις εξετάσεις ασύλων, στρέφοντας έτσι εναντίον τους, μερίδα άλλων μεταναστών. Προχώρησαν τότε έξω από το κέντρο κράτησης, αποκλείοντας τον κεντρικό δρόμο.

Ενόσω βρίσκονταν μπροστά από το κέντρο φωνάζοντας συνθήματα, δέχθηκαν επίθεση από τις αστυνομικές δυνάμεις μέσα και έξω από το κέντρο κράτησης με πέτρες, δακρυγόνα και χειροβομβίδες κρότου λάμψης, ξεσπώντας έτσι συγκρούσεις με πετροπόλεμο.

Αρκετή ώρα μετά, κι όταν πλέον έχουν κοπάσει οι συγκρούσεις και οι άνθρωποι έχουν επιστρέψει στις σκηνές και στα κοντέινερ, οι αστυνομικές δυνάμεις εισέβαλαν και πάλι στο καμπ, περικύκλωσαν την περιοχή όπου διαμένουν άτομα αφρικανικής καταγωγής, και με μοναδικό κριτήριο το χρώμα του δέρματος άρχισαν να ξυλοκοπούν και να συλλαμβάνουν στο σωρό, ακόμη και μέσα από τα κοντέινερ. Συνολικά συλλαμβάνουν 35 τυχαία άτομα εκ των οποίων τα 30 προφυλακίζονται.

Οι συλληφθέντες οδηγήθηκαν στην Αστυνομική Διεύθυνση Λέσβου όπου και κρατήθηκαν, χωρίς να τους χορηγηθεί καμία ιατρική βοήθεια παρόλα τα χτυπήματα που είχαν δεχθεί και ενώ πολλοί εξακολουθούσαν να αιμορραγούν. Στο νοσοκομείο οδηγήθηκε μόνο ένας από τους συλληφθέντες ο οποίος είχε παραλειφθεί λιπόθυμος από ασθενοφόρο κατευθείαν από το κέντρο κράτησης της Μόριας.

Μυτιλήνη

Η άγρια καταστολή ήρθε ως επιστέγασμα μιας πολιτικής βαθιά ρατσιστικής που επικυρώθηκε με τη συμφωνία ΕΕ-Τουρκίας. Οι αφρικανοί μετανάστες βρίσκονται σε χειρότερη θέση καθώς δεν προέρχονται από ‘πόλεμο’. Ξεχνούν βέβαια όλοι τον οικονομικό πόλεμο, τις (μετα-)αποικιοκρατίες και τις επιβεβλημένες ‘διαθρωτικές προσαρμογές’ που κατέστρεψαν τη διατροφική αυτάρκεια των εν λόγω χωρών. Για να μη μιλήσουμε για δυτικά και ασιατικά χέρια στις πλουτοπαραγωγικές πηγές σε Κονγκό, Σομαλία, Νιγηρία και αλλού, που δημιουργούν πολέμους κανονικούς, με εκατομμύρια νεκρούς.

Το 2008 ο Μπιλ Κλίντον έδωσε μια ομιλία στον ΟΗΕ με τίτλο: ‘Τα κάναμε μούσκεμα. Αναφορικά με την παγκόσμια διατροφή’. Η ουσία της ομιλία του Κλίντον ήταν ότι η σημερινή παγκόσμια επισιτιστική κρίση δείχνει ότι «όλοι τα κάναμε μούσκεμα, εμού συμπεριλαμβανομένου κατά τη διάρκεια της προεδρικής μου θητείας», γιατί οι τροφικές σοδειές αντιμετωπίστηκαν αποκλειστικά ως εμπορεύματα και όχι ως ζωτικό δικαίωμα των φτωχών του πλανήτη. Ο Κλίντον κατηγόρησε ευθέως, όχι επιμέρους κράτη ή κυβερνήσεις, αλλά τη μακροπρόθεσμη παγκόσμια πολιτική της Δύσης που επιβάλλεται από τις ΗΠΑ και την Ε.Ε. και εφαρμόζεται επί δεκαετίες από την Παγκόσμια Τράπεζα, το ΔΝΤ και άλλος διεθνείς θεσμούς.

H τοπική γεωργία ενσωματώθηκε στην παγκόσμια οικονομία: οι σοδειές εξάγονταν και οι αγρότες διώχνονταν από τα κτήματά τους, για να στριμωχτούν σε εξαθλιωμένες συνοικίες και να μετατραπούν σε φθηνό εργατικό δυναμικό παραρτημάτων πολυεθνικών εταιρειών, ενώ οι χώρες αναγκάστηκαν να βασίζονται όλο και περισσότερο σε εισαγόμενα τρόφιμα. Κατ’ αυτόν τον τρόπο οι λαοί κρατούνται δέσμιοι μιας μετααποικιοκρατικής εξάρτησης και είναι όλο και πιο ευάλωτοι στις διακυμάνσεις των αγορών – η εκτόξευση των τιμών των σιτηρών τα τελευταία χρόνια (η οποία προκλήθηκε και από τη χρήση σοδειών για βιοκαύσιμα) έχει ήδη προκαλέσει λιμούς σε διάφορες χώρες από την Αϊτή μέχρι την Αιθιοπία.

Zagreb, Croatia

Οι κατηγορίες

Σοβαρά χτυπημένοι και τρομοκρατημένοι, οι 35 διωκόμενοι οδηγήθηκαν στη συνέχεια στον ανακριτή όπου τους απαγγέλθηκαν σοβαρότατες κατηγορίες, με κυριότερη αυτή του «εμπρησμού με κίνδυνο ζωής», που μπορεί να επισείει πολυετή κάθειρξη αλλά και εξαίρεση από τις διαδικασίες παροχής καθεστώτος διεθνούς προστασίας.

Οι κατηγορίες που αντιμεωπίζουν είναι οι εξής: Εμπρησμός από πρόθεση από τον οποίο μπορεί να προκύψει κίνδυνος για άνθρωπο, από κοινού. Επικίνδυνη σωματική βλάβη από κοινού, κατά συρροή, τετελεσμένη και σε απόπειρα, σε βάρος αστυνομικών και πυροσβεστικών υπαλλήλων. Φθορά ξένης ιδιοκτησίας από κοινού και κατά συρροή, τελεσθείσα και με φωτιά και αντικειμένου που χρησιμεύει για κοινό όφελος. Αντίσταση τελεσθείσα από περισσοτέρους από κοινού, που είχαν καλυμμένα τα χαρακτηριστικά του προσώπου τους και έφεραν αντικείμενα από τα οποία μπορεί να προκληθεί σωματική βλάβη.

Για τους 30 από αυτούς διατάχθηκε προφυλάκιση, ενώ οι υπόλοιποι 5 (ο σοβαρά τραυματισμένος και 4 μετανάστες που δεν τους παρείχε το δικαστήριο διερμηνέα στη μητρική τους γλώσσα επί ενάμιση μήνα) είδαν να τους ορίζονται περιοριστικοί όροι παραμονής στο νησί και παρουσίας στο τμήμα 2 φορές το μήνα.

Rome

Η μεταφορά του δικαστηρίου στη Χίο, έρχεται σε αντίθεση ακόμα και με τις ίδιες του τις αποφάσεις για τους περιοριστικούς όρους που έχουν επιβληθεί στους 5 από τους κατηγορούμενους. Πέρα από τους περιοριστικούς όρους που έχουν επιβληθεί, είναι γνωστή στους δικαστές η οικονομική αδυναμία για τους 5 κατηγορούμενους που βρίσκονται στο νησί και διαμένουν στο κέντρο κράτησης της Μόριας, να παρευρεθούν και να παραμείνουν σε άλλο νησί. Η δίκη αναμένεται να διαρκέσει αρκετές ημέρες δημιουργώντας ένα αξεπέραστο κόστος διαμονής, πέρα από το κόστος των μετακινήσεών τους.

Πέρα όμως από τα εμπόδια για την παρουσία τους στη δίκη τους, η απόφαση αυτή είναι καταδικαστική όσον αφορά την παρουσία των μαρτύρων υπεράσπισής τους. Καθώς τα γεγονότα για τα οποία κατηγορούνται έλαβαν μέρος στο εσωτερικό του κέντρου κράτησης της Μόριας, οι περισσότεροι από τους αυτόπτες μάρτυρες είναι μετανάστες-ριες που βρίσκονται με διοικητικούς περιοριστικούς όρους στο νησί της Λέσβου, μην έχοντας τη δυνατότητα να φύγουν. Το ίδιο όμως συμβαίνει και με πολλούς ντόπιους μάρτυρες οι οποίοι καλούνται να εγκαταλείψουν τις εργασίες τους για απροσδιόριστο διάστημα και με όποιο κόστος, εάν επιθυμούν να καταθέσουν, καθώς λόγω της συγκοινωνίας μεταξύ των δύο νησιών δεν υπάρχει η δυνατότητα αυθημερόν παρουσίας. Η ουσιαστική αφαίρεση από την υπεράσπιση τόσο σημαντικών καταθέσεων, έρχεται να προϊδεάσει για την εκδικητική και προειλημμένη στάση της δικαστικής εξουσίας απέναντι στους κατηγορούμενους.

Ακολουθεί παρακάτω η δήλωση των 5 από τους 35 κατηγορούμενους της Μόριας και το ντοκιμαντέρ “Moria 35”, του Fridoon Joinda.

Δήλωση των 5 από τους 35 κατηγορούμενους της Μόριας

Η δίκη μας έχει προγραμματιστεί για τις 20 Απρίλη στη Χίο, μετά από αναμονή εννέα μηνών, εγκλωβισμένοι στη Λέσβο, ενώ 30 από τα αδέρφια μας βρίσκονται αδίκως φυλακισμένα για το ίδιο διάστημα. Μας έχουν αρνηθεί οποιαδήποτε ανθρωπιά από τη στιγμή που πατήσαμε το πόδι μας στην Ευρώπη, το υποτιθέμενο λίκνο της δημοκρατίας και των ανθρωπίνων δικαιωμάτων. Από όταν φτάσαμε, μας έχουν επιβληθεί φρικτές συνθήκες διαβίωσης, τα αιτήματα ασύλου που έχουμε καταθέσει δεν λαμβάνονται υπ’ όψιν, και οι περισσότεροι Αφρικανοί/ές δεν καταφέρνουν να αποκτήσουν άδεια διαμονής στην Ευρώπη και έρχονται αντιμέτωποι/ες με απέλαση. Μας συμπεριφέρονται σαν να είμαστε εγκληματίες, μόνο και μόνο επειδή περάσαμε ένα σύνορο, το οποίο οι Ευρωπαίοι/ες μπορούν να διασχίσουν ελεύθερα.

Τώρα 35 από εμάς κατηγορούνται για εξέγερση, καταστροφή περιουσίας, και βία, ενώ στην πραγματικότητα ήταν η αστυνομία που μας επιτέθηκε κατά τη διάρκεια μιας βίαιης και ρατσιστικής επιδρομής στον αφρικανικό τομέα του κέντρου κράτησης της Μόριας στις 18 Ιουλίου 2017, την ημέρα που μας συνέλαβαν. Στις 18 Ιουλίου, μια ομάδα μεταναστών πολλών διαφορετικών εθνικοτήτων και φυλών μαζεύτηκε για να διαμαρτυρηθεί ενάντια στο γεγονός ότι κρατούμαστε φυλακισμένοι στη Λέσβο σε απάνθρωπες συνθήκες. Για να διαλύσουν τη διαμαρτυρία, οι αστυνομικοί εκτόξευσαν δακρυγόνα στην ομάδα μεταναστών που διαμαρτύρονταν έξω από την κεντρική είσοδο του κέντρου κράτησης. Οι αστυνομικοί ήταν αυτοί που, με πλήρη εξάρτηση, επιτέθηκαν σε άοπλους μετανάστες με πέτρες, γκλομπ και δακρυγόνα. Περισσότερο από μια ώρα αφότου είχαν σταματήσει οι συμπλοκές, η αστυνομία περικύκλωσε μόνο τον αφρικανικό τομέα του κέντρου. Οι αστυνομικοί ήταν αυτοί που κατέστρεψαν περιουσία, σπάζοντας τα παράθυρα και τις πόρτες των λυόμενων στα οποία μέναμε. Χωρίς κανένα ενδιαφέρον για τους ανθρώπους που βρίσκονταν μέσα, πέταξαν δακρυγόνα στα κλειστά λυόμενα. Έσερναν ανθρώπους από τα μαλλιά έξω από τα λυόμενα. Έδερναν όποιον έβρισκαν με τα γκλομπ, τις μπότες και τις γροθιές τους, συμπεριλαμβανομένης και μιας γυναίκας που ήταν έγκυος. Φαίνεται πως στοχοποιηθήκαμε αποκλειστικά από το χρώμα του δέρματος μας: επειδή είμαστε μαύροι. Κατά τη διάρκεια αυτής της βίαιης και ρατσιστικής επίθεσης μας χτύπησαν και μας συνέλαβαν. Οι αστυνομικοί συνέχισαν να μας χτυπούν στο αστυνομικό τμήμα, ενώ φορούσαμε χειροπέδες, και μας αρνήθηκαν οποιαδήποτε ιατρική βοήθεια, ακόμα και μέρες αργότερα.

Την εβδομάδα μετά τη βίαιη σύλληψή μας, η αστυνομία επέστρεψε και εισβάλοντας ξανά στο Κέντρο κράτησης της Μόρια, συλλαμβάνοντας πολλούς Αφρικανούς, οι οποίοι ενημερώθηκαν ότι τα αιτήματα ασύλου τους είχαν απορριφθεί και έπειτα απελάθηκαν στην Τουρκία. Πιστεύουμε ότι αυτή η επιδρομή είχε σκοπό να τρομοκρατήσει τους  μετανάστες και να αποσιωπήσει οποιαδήποτε αντίσταση. Τις ημέρες που ακολούθησαν την επίθεση της αστυνομίας στην κοινότητά μας, μετά από συνεργασία της Ύπατης Αρμοστείας του ΟΗΕ για τους Πρόσφυγες και της Ελληνικής Υπηρεσίας Ασύλου, η έγκυος γυναίκα που είχε ξυλοκοπηθεί μεταφέρθηκε στην Αθήνα. Πιστεύουμε ότι η μεταφορά της στην Αθήνα και η απέλαση πολλών Αφρικανών έγιναν για να απαλλαγούν από κάθε μάρτυρα της επίθεσης της αστυνομίας εναντίον μας.

Ωστόσο, οι αρχές δεν μπορούν να αποκρύψουν την αλήθεια για το πώς η Ελλάδα και η Ευρώπη αντιμετωπίζουν τους μετανάστες στη Λέσβο. Αυτό που πρέπει να διερευνηθεί είναι η βίαιη επίθεση της αστυνομίας κατά των Αφρικανών μεταναστών. Είναι η αστυνομία που πρέπει να προσαχθεί στη δικαιοσύνη. Εμείς και οι 30 αδελφοί μας στη φυλακή πρέπει να απελευθερωθούμε. Δεν πιστεύουμε ότι οι αρχές που δεν μας έχουν αντιμετωπίσει ως ανθρώπους θα μας αντιμετωπίσουν δίκαια σε αυτή την περίπτωση και γνωρίζουμε ότι θα έχουμε δικαιοσύνη μόνο μέσω της αλληλεγγύης από Έλληνες, Ευρωπαίους και όποιον μας αντιμετωπίζει ως ίσους.

Moria 35: A documentary by Fridoon Joinda