Ναυάγησαν, επαναπροωθήθηκαν, βασανίστηκαν, ζητούν δικαίωση

Προσφυγή στο Ευρωπαϊκό Δικαστήριο Ανθρωπίνων Δικαιωμάτων ενάντια στην άκρως αμφιλεγόμενη περσινή συμφωνία της Ιταλίας με τις αρχές της Λιβύης -υπό τις ευλογίες και την υλική υποστήριξη της Ε.Ε.- για την αναχαίτιση των σκαφών με πρόσφυγες και μετανάστες και την επαναπροώθησή τους πίσω στη λιβυκή επικράτεια κατέθεσαν χθες 17 Νιγηριανοί, με νομική συνδρομή από μη κυβερνητικές οργανώσεις και τη Lowenstein International Human Rights Clinic της Νομικής Σχολής του Πανεπιστημίου Yale στις ΗΠΑ.

Η αγωγή για «ηθική αποκατάσταση» των εναγόντων -όλοι τους επιζώντες ναυαγίου ανοιχτά των λιβυκών ακτών- υποστηρίζει πως η στενή συνεργασία της Ιταλίας με την ακτοφυλακή της Λιβύης -«υπερεργολαβία» (subcontracting) την ονομάζουν-, που προκάλεσε κάθετη πτώση των αφίξεων προσφύγων και μεταναστών στη γείτονα και συνακόλουθο εγκλωβισμό τους στη χαοτική βορειοαφρικανική χώρα, έχει οδηγήσει σε σοβαρές παραβιάσεις των ανθρωπίνων δικαιωμάτων τους, όπως μακροχρόνιο εγκλεισμό σε απάνθρωπα κέντρα κράτησης, βασανιστήρια, βιασμούς, ξυλοδαρμούς, λιμοκτονία και δουλεία μέσω της πώλησής τους ως σκλάβων.

Ζητούν λοιπόν την καταδίκη της Ιταλίας στη βάση ότι καταπατά (εκ νέου) το διεθνές δίκαιο, φέροντας την ευθύνη γι’ αυτές τις -πασίγνωστες πια και καλά στοιχειοθετημένες- φρικαλεότητες, αφού έχει αναλάβει τον «ουσιαστικό έλεγχο» της λιβυκής ακτοφυλακής και τον συντονισμό όλων των επιχειρήσεων έρευνας και διάσωσης στην κεντρική Μεσόγειο.

Στο επίκεντρο της υπόθεσης βρίσκεται η βύθιση φουσκωτού με 130 επιβαίνοντες, συμπεριλαμβανομένων των 17 Νιγηριανών, στις 6 Νοεμβρίου 2017. Λίβυοι ακτοφύλακες που κατέφτασαν πάνω στο σκάφος «Ras Jadir» -με το οποίο τους εφοδίασε η Ιταλία- καταγγέλλεται πως παρεμπόδισαν την επιχείρηση διάσωσης της γερμανικής MKO Sea Watch 3, με αποτέλεσμα να πνιγούν 20 άνθρωποι.

Τουλάχιστον δύο από τους Νιγηριανούς, που αναγκάστηκαν να επιβιβαστούν στο «Ras Jadir» και επαναπροωθήθηκαν στη λιβυκή επικράτεια, υπέστησαν παρατεταμένη κράτηση σε αποτρόπαιες συνθήκες και βασανισμούς, όπως ηλεκτροσόκ, προτού πουληθούν ως σκλάβοι στη συνέχεια.

Οι Ιταλοί «βάζουν τις ζωές προσφύγων και μεταναστών σε κίνδυνο και τους εκθέτουν σε ακραίες μορφές κακομεταχείρισης, επαναπροωθώντας τους στη Λιβύη δι’ αντιπροσώπου» δήλωσε ο Ιταμαρ Μαν, ένας από τους νομικούς συμβούλους των θυμάτων.

«Ελπίζουμε η νέα αυτή υπόθεση να βοηθήσει στην εδραίωση της βασικής αρχής πως οι επαναπροωθήσεις αντιβαίνουν στους στοιχειώδεις κανόνες για τα ανθρώπινα δικαιώματα».

Υπάρχει καταδίκη

Οι 17 ενάγοντες έχουν επιστρέψει στη Νιγηρία, καθώς συμφώνησαν να επαναπατριστούν για να γλιτώσουν από τα λιβυκά κέντρα κράτησης. Η προσφυγή στηρίζεται πάνω σε πρότερη καταδίκη της Ιταλίας από το Ευρωπαϊκό Δικαστήριο Ανθρωπίνων Δικαιωμάτων το 2012, όταν κρίθηκε πως η πολιτική των επαναπροωθήσεων που είχε εφαρμόσει η κυβέρνηση Μπερλουσκόνι έπειτα από αντίστοιχη βρόμικη συμφωνία με το καθεστώς Καντάφι παραβίαζε το διεθνές δίκαιο.

Η συμφωνία τελικά ανεστάλη, αφού οι δικαστές αναγνώρισαν μεν τη μεγάλη πίεση από την αυξημένη ροή προσφύγων και μεταναστών, αποφάσισαν όμως πως αυτή δεν απαλλάσσει το ιταλικό κράτος από την υποχρέωση να τους προφυλάσσει από ενδεχόμενο βασανισμό ή και θάνατο σε άλλη χώρα, εν προκειμένω στη Λιβύη.

Σύμφωνα με τη Διεθνή Αμνηστία, περίπου 20.000 άνθρωποι αναχαιτίστηκαν το 2017 από τη λιβυκή ακτοφυλακή και καθηλώθηκαν στη Λιβύη. Δέκα μετανάστες, που κατάφεραν να διαφύγουν και να φτάσουν πρόσφατα στην Ιταλία, δήλωσαν στην Guardian πως είχαν υποστεί καταναγκαστική εργασία και βασανιστήρια. Ενας εξ αυτών καταμαρτύρησε πως προσπάθησαν να τον κάψουν ζωντανό, έπειτα από δύο χρόνια αιχμαλωσίας.

«Η Λιβύη είναι ο χειρότερος τόπος στη Γη. Αν είσαι μαύρος Αφρικανός, αυτομάτως σε θεωρούν σκλάβο» είπε στη βρετανική εφημερίδα ο 20χρονος Ιμπραήμ Ντιάλο από την Γκάμπια. «Υπάρχουν πόλεις, όπως η Σαμπράθα και η Ζαουίγια, που είναι φτιαγμένες για σκλάβους. Φυλακές και στρατόπεδα κράτησης, απανωτά το ένα μετά το άλλο. Θα προτιμούσα να πεθάνω από το να γυρίσω στη Λιβύη»…

Η αλληλεγγύη στο στόχαστρο

Στο στόχαστρο της κυβέρνησης της Ιταλίας -όπου τα ξενοφοβικά κόμματα των Πέντε Αστέρων και της Λέγκας σάρωσαν στις πρόσφατες εκλογές- έχουν μπει από πέρσι και οι μη κυβερνητικές οργανώσεις που διασώζουν πρόσφυγες και μετανάστες στη Μεσόγειο και κατέληξαν να χαρακτηρίζονται «υπηρεσίες ταξί» που μεταφέρουν αθρόα αλλοδαπούς στον ιταλικό Νότο.

Μετά την επιβολή του επίμαχου «κώδικα συμπεριφοράς» στις ΜΚΟ, που περιόρισε δραστικά το ανθρωπιστικό τους έργο και τις επιχειρήσεις διάσωσης, ήρθαν οι βίαιες και ένοπλες συχνά απωθήσεις τους από την ακτοφυλακή της Λιβύης, ακόμα και σε διεθνή ύδατα.

Κατόπιν, η απόπειρα ποινικοποίησής τους από Ιταλούς εισαγγελείς μέσω κατηγοριών για συνεργασία τους με δίκτυα διακινητών. Στη δίνη μιας τέτοιας νομικής καταιγίδας βρέθηκε πρόσφατα η ισπανική Proactiva Open Arms, που κατηγορήθηκε για συνέργεια σε παράνομη μετανάστευση επειδή δεν παρέδωσε διασωθέντες στους Λίβυους αλλά τους μετέφερε στην Ιταλία.

Μέλη της οργάνωσης συνελήφθησαν μόλις κατέπλευσαν στη Σικελία και το πλοίο τους κατασχέθηκε. Μόνο την περασμένη Δευτέρα, δε, η λιβυκή ακτοφυλακή αναχαίτισε πάνω από 500 πρόσφυγες και μετανάστες, επαναπροωθώντας τους πίσω στην κόλαση.

efsyn.gr