Maria Holt: Γυναίκες της Παλαιστίνης, μια ιστορία αντίστασης.

Οι εξωτερικοί παρατηρητές τείνουν να φαντάζονται το πρόσωπο της Γάζας ως αποκλειστικά αρσενικό: ο γενειοφόρος «μαχητής» της Χαμάς, ή οι νεαροί άνδρες που εκσφενδονίζουν πέτρες πάνω από το φράκτη. Ο γυναίκες της Παλαιστίνης όμως, και στη Γάζα και στη Δυτική Όχθη, έχουν σημαντική παρουσία ως ακτιβίστριες, διαμαρτύρονται ενάντια σε μια άδικη κατοχή, αλλά και η ραχοκοκαλιά μιας κατακερματισμένης και αποκαρδιωμένης κοινωνίας.

Οι γυναίκες είναι ενεργές στον παλαιστινιακό αγώνα από τις πρώτες μέρες του. Στη δεκαετία του ’20, διαμαρτυρήθηκαν δίπλα-δίπλα με τους άνδρες ενάντια στο βρετανικό έλεγχο της χώρας τους. Δημιούργησαν φιλανθρωπικές οργανώσεις και εκφράστηκαν πολιτικά1.

Μετά το 1948 και την ίδρυση του κράτους του Ισραήλ, η πλειοψηφία των Παλαιστίνιων αναγκάστηκε να φύγει στην εξορία, και εδώ επίσης οι γυναίκες διαδραμάτισαν καίριο ρόλο ως προστάτες των οικογενειών τους, και φύλακες της «εθνικής ιστορίας2». Ήταν ζωτικής σημασίας οι Παλαιστίνιοι, οπου και αν ήταν στον κόσμο, δεν ξέχασαν τι είχε συμβεί και είχε συνεχίσει να διεκδικούν το δικαίωμα επιστροφής στην πατρίδα τους. Οι γυναίκες πέρασαν τις αναμνήσεις τους της Παλαιστίνης στις επόμενες γενεές.

Συμμετοχή στην πολιτική

Στη δεκαετία του ’60, με την εμφάνιση του Παλαιστινιακού απελευθερωτικού κινήματος, που αφοσιώθηκε στην επανάκτηση της χαμένης πατρίδας, μερικές γυναίκες πέρασαν σε πιο μαχητικές δραστηριότητες. Η Leila Khalid, για παράδειγμα, στις αεροπειρατείες επιβατηγών αεροπλάνων εξ ονόματος του Λαϊκού Μετώπου για την Απελευθέρωση της Παλαιστίνης (PFLP) και έγινε οικείο πρόσωπο3 στα δυτικά μέσα.

Βαθμιαία, οι γυναίκες άρχισαν επίσης να συμμετέχουν στην επίσημη πολιτική, μέσω της συμμετοχής τους στους κύριους πολιτικούς φορείς των Παλαιστινίων. Αν και οι Παλαιστίνιοι είναι κατά κανόνα κοινωνικά συντηρητικοί και είναι σε εγρήγορση για να προστατεύσουν τις γυναίκες και τα κορίτσια από αυτό που μπορεί να θεωρηθεί «άτιμη» ή μη παραδοσιακή συμπεριφορά, πολλές νεότερες γυναίκες βρήκαν ένα νέο είδος ελευθερίας μέσω της εκπαίδευσης και της πολιτικής κινητοποίησης.

Μια κατά κύριο λόγο μη βίαιη intifada (ή «εξέγερση») άρχισε το 1987. Γυναίκες, άνδρες και παιδιά ένωσαν τις προσπάθειες για να αντισταθούν στην εικοσάχρονη κατοχή της γης τους. Το έκαναν με καινοτόμους τρόπους4, για παράδειγμα με την ίδρυση εναλλακτικών εκπαιδευτικών εγκαταστάσεων για τα παιδιά όταν έκλεισαν όλα τα σχολεία, δημιουργώντας μια εναλλακτική οικονομία βασισμένη στα οικιακά προϊόντα, καθώς επίσης και συμμετέχοντας στις μαζικές κινητοποιήσεις5.

Υπήρξαν επίσης προσπάθειες διαλόγου μεταξύ των Παλαιστίνιων και Ισραηλινών γυναικών. Τον Ιούλιο του 2006, για παράδειγμα, τα μέλη της Διεθνούς Επιτροπής Γυναικών για μια Δίκαιη και Βιώσιμη Παλαιστινοϊσραηλινή Ειρήνη (IWC) συγκάλεσαν ένα έκτακτο συνέδριο στην Αθήνα. Ζήτησαν από τη διεθνή κοινότητα να επέμβει. Με τα λόγια6 τους:

«Οι πολίτες, κυρίως γυναίκες και παιδιά, καταβάλλουν καθημερινά το τίμημα για αυτόν τον φαύλο κύκλο της εκδίκησης και αντεκδίκησης. Είναι εποχή μεγάλου κινδύνου… Εάν δεν ληφθεί κανένα μέτρο σήμερα, αύριο θα είναι πάρα πολύ αργά.»

Αν και κανένα ψήφισμα δεν προέκυψε από αυτή ή άλλες παρόμοιες εκκλήσεις, οι πρωτοβουλίες που περιλαμβάνουν γυναίκες από τις δύο πλευρές θεωρήθηκαν μεταξύ των πλέον υποσχόμενων.

Μιλώντας στο κόσμο

Τέτοιες δραστηριότητες σταμάτησαν το 2000, με την έναρξη της δεύτερης intifada. Η αντίσταση δεν ήταν πλέον μια κοινή προσπάθεια που περιλάμβανε όλους τους τομείς της κοινωνίας – ήταν μια ένοπλη σύγκρουση. Οι γυναίκες υπέφεραν σημαντικά7 από τα αυξανόμενα επίπεδα βίας και της μειωμένης ασφάλειας των πολιτών.

Κανένας δεν αισθάνονταν ασφαλής. Τα κορίτσια που πήγαιναν από τα σπίτια τους στο πανεπιστήμιο ήταν πιθανό να βιώσουν παρενόχληση στα στρατιωτικά σημεία ελέγχου των Ισραηλινών και, κατά συνέπεια, πολλοί γονείς άρχισαν να κρατούν τις κόρες τους σπίτι, και ακόμη και να τις παντρεύουν μακριά με την πρώτη πιθανή ευκαιρία, η ηλικία γάμου άρχισε να πέφτει.

Καθώς η οικονομική κατάσταση επιδεινώνονταν, οι γυναίκες είχαν λιγότερες ευκαιρίες για απασχόληση. Οι περιπτώσεις της ψυχικής ασθένειας αυξήθηκαν και οι γυναίκες εμφάνισαν έντονο άγχος για την ασφάλεια των παιδιών τους.

Πολλοί Παλαιστίνιοι πιστεύουν πως δεν έχουν κανέναν έλεγχο πάνω στις ίδιες τις ζωές τους. Κάτω από ένα σκληρό Ισραηλινό καθεστώς, είναι πολύ δύσκολο να υπάρξει αυτενέργεια και τα παλαιστινιακά πολιτικά κόμματα έχουν φανεί αδύναμα και αναποτελεσματικά. Το ισλαμιστικό κόμμα Χαμάς φάνηκε να προσφέρει μια πιο αποφασιστική μορφή αντίστασης, και πολλές γυναίκες ένιωσαν να έλκονται από την οργάνωση σε μορφή βάσης και την προφανή δυνατότητα να αντιμετωπίσει την ισραηλινή κατοχή. Μερικές έγιναν μαχήτριες8.

Αν και μπορεί να μπει κανείς στο πειρασμό να πει ότι η συμμετοχή των γυναικών στη βία, είναι σημάδι μιας κοινωνίας που έχει χάσει τον δρόμο της, η πραγματικότητα είναι πιο πολύπλοκη. Πολλές γυναίκες της Παλαιστίνης επισημαίνουν ότι η κοινότητά τους είναι αδύναμη, δεν έχει ούτε την πολιτική ηγεσία ούτε τα όπλα για να διεξαγάγει έναν συμβατικό πόλεμο. Αντ’ αυτού, στηρίζεται σε όλα τα μέλη της για να συμμετάσχουν και «να πουν στον κόσμο» τι τους συμβαίνει.

Με τη διαμαρτυρία στα σύνορα Γάζας-Ισραήλ για να για την επέτειο της al-nakbah («η καταστροφή»), οι Παλαιστίνιοι υπενθυμίζουν στον κόσμο ότι ξεριζώθηκαν πριν από 70 χρόνια και αυτή η αδικία δεν έχει διορθωθεί ακόμα. Οι Παλαιστίνιες γυναίκες, όσο και οι άνδρες, έχουν ζωτικής σημασίας συμφέρον για την εύρεση μιας λύσης στη διαμάχη, η οποία θα παρέχει ασφάλεια και σιγουριά για την επόμενη γενιά.

  1. http://cosmos.ucc.ie/cs1064/jabowen/IPSC/php/art.php?aid=83084
  2. https://www.jstor.org/stable/2538283
  3. https://www.plutobooks.com/9780745329512/leila-khaled/
  4. http://journals.sagepub.com/doi/abs/10.1177/030639689303400303
  5. https://books.google.co.uk/books/about/Intifada.html?id=KYPVNdzXUJkC&redir_esc=y
  6. https://unispal.un.org/DPA/DPR/unispal.nsf/0/554262E9B99D8D80852572EB0048CF2F
  7. https://www.jstor.org/stable/1395628?seq=1#page_scan_tab_contents
  8. https://www.tandfonline.com/doi/abs/10.1080/14690764.2010.546115

Αρθρο που δημοσιεύτηκε στην ιστοσελίδα The Conversation. Η Maria Holt είναι αναπληρώτρια καθηγήτρια πολιτικών επιστημών στο Πανεπιστήμιο του Γουέστμινστερ

Μετάφραση Δημήτρης Πλαστήρας.

geniusloci2017