Έλληνες Εβραίοι στο Άουσβιτς

«Στο Άουσβιτς τους σκότωσαν αμέσως ή τους κράτησαν για να δουλεύουν;»

«Οι περισσότεροι Θεσσαλονικείς Εβραίοι εξοντώθηκαν μόλις έφρασαν στο Άουσβιτς. Δεν πρέπει να είχαν μείνει πολλοί ζωντανοί όταν έφτασαν οι αποστολές των διωγμών της επόμενης χρονιάς»

Απ’ όσα έχω διαβάσει και δει σε φωτογραφίες, οι συνθήκες ήταν τραγικές…»

Ο Ερμής έγνεψε και έμεινε για λίγο σκεφτικός.

«Στην κατοχή φτιάχτηκαν πολλά δημοτικά τραγούδια για την αντίσταση, αλλά και για τα κακουργήματα των κατακτητών. Ήταν η τελευταία αναλαμπή του δημοτικού τραγουδιού, στην ύπαιθρο, φυσικά. Φτιάχτηκαν και στο Άουσβιτς δημοτικά ή μάλλον μεταποιήσεις δημοτικών, με νέους στίχους. Μαύρη, μωρέ, μαύρ΄ η ζωή που κάνουμε… με φόβο τρώμε το ψωμί, με φόβο περπατάμε… Δεν έκλεψα, μωρέ, δεν έκλεψα ούτε σκότωσα, Εβραιοπούλα ήμουνα, γι’ αυτό με φυλακίσαν, στο Άουσβιτς με κλείσαν… Πάντα πέντε στη σειρά, αχ μανούλα μου γλυκιά, πάντα πέντε στη γραμμή, αχ μανούλα μου χρυσή…»

Ο Ερμής σιγοτραγουδούσε κι εγώ δεν πίστευα στ’ αυτιά μου.

«Τα τραγούδια αυτά μιλούσαν για τις καθημερινές συνθήκες του στρατοπέδου. Στη δουλειά πηγαίνουμε, με ανέμους, με βροχές. Κι αν σιγά δουλεύουμε, το μπαστούνι βλέπουμε. Στη βρυσ’ να πάω δεν μπορώ, παντού μου λέει ο σκοπός είσαι φυλακισμένη, γερμανοκρατούμενη… Ένα άλλο ήταν ποτισμένο με το φόβο του θανάτου. Στο λουτρό μας πήγαιναν, για ψώρα μας κοιτάζανε. Κι η καρδιά μας τικ τικ τακ, μη τυχόν στο γκαζ μας παν»

Ο Ερμής βρήκε πάλι τον ήρεμο τόνο του.

«Πολλοί αναγκάστηκαν να δουλέψουν στις Ζοντερκομάντο, τις ομάδες που βοηθούσαν τους μελλοθάνατους να βγάλουν τα ρούχα τους, μάζευαν τα πτώματα από τους θαλάμους αερίων, τους αφαιρούσαν τα μαλλιά και τα χρυσά δόντια και τα πήγαιναν στα κρεματόρια για αποτέφρωση»

«Πως αντέχεται αυτό;»

Ο Ερμής κούνησε το κεφάλι.

«Μη δώσει ο θεός στον άνθρωπο όλα όσα μπορεί ν’ αντέξει, λέει μια παλιά κουβέντα της Ανατολής. Αλλά δεν άντεξαν όλοι παθητικά. Αρκετές εκατοντάδες Έλληνες Εβραίοι είχαν σταλεί στη Βαρσοβία, για να καθαρίσουν το γκέτο μετά την εξέγερση των Πολωνών Εβραίων. Από αυτούς, εβδομήντα οχτώ είχαν παραμείνει ζωντανοί όταν άρχισε η μάχη της πολωνικής αντίστασης με τους Γερμανούς, στις αρχές Αυγούστου 1944. Αρκετοί κατάφεραν να ξεφύγουν από τους Γερμανούς και πήραν μέρος στις μάχες, παρόλο που οι Πολωνοί αντιστασιακοί τους αντιπαθούσαν, επειδή ήταν Εβραίοι. Μερικοί κατάφεραν να επιβιώσουν ως το τέλος και να αφηγηθούν αυτή την απρόσμενη ελληνική συμμετοχή στην τραγωδία της Βαρσοβίας. Αλλά αυτή δεν ήταν η μοναδική περίπτωση»

«Τι άλλο έγινε;»

«Στις 7 Οκτωβρίου 1944 εξεγέρθηκαν εκατόν τριάντα πέντε Έλληνες Εβραίοι του 11ου Ζοντερκομάντο στο Άουσβιτς, μαζί με Ούγγρους και Γάλλους. Προετοιμαζόταν μια μεγαλύτερη εξέγερση, σε συνεργασία με συμμαχικό βομβαρδισμό. Είχαν μεταφερθεί εκρηκτικά από το εργοστάσιο της Κρουπ, στο οποίο εργαζόντουσαν Εβραίες κρατούμενες και είχαν βρεθεί μερικά ελαφρά όπλα. Αυτή η μεγάλη εξέγερση δεν έγινε, για διάφορους λόγους. Όταν οι Γερμανοί άρχισαν να εξοντώνουν τους Ζοντερκομάντο, επειδή δεν τους χρειαζόντουσαν πλέον, έγινε η εξέγερση της 7ης Οκτωβρίου. Ανατίναξαν ένα κρεματόριο, αντιστάθηκαν όσο μπόρεσαν και σκοτώθηκαν όλοι»

greekcivilwar