Ελλάδα – Τουρκία: Τα γεγονότα στον Έβρο και η επόμενη μέρα

Του Γιάννη ΑγγέλουΣχη (ΜΧ) εα, ΜΒΑ, Ms’c

Οι σχέσεις ανάμεσα στην Ελλάδα και την Τουρκία ανέκαθεν ήταν πολυκύμαντες και ουδέποτε στάσιμες.

Το τελευταίο χρόνο παρατηρείται μεγαλύτερη ένταση ανάμεσα στις δύο χώρες, που εκδηλώνεται είτε με συνεχείς παραβιάσεις του εναέριου χώρου, είτε με προκλητικές δηλώσεις των Τούρκων αξιωματούχων, που αμφισβητούν ευθέως το Διεθνές Δίκαιο της Θάλασσας, στα δικά τους μέτρα. Βασική επιδίωξη της τουρκικής πλευράς είναι η αλλαγή της Συνθήκης της Λοζάνης.

Ο Τούρκος πρόεδρος κατ΄ επανάληψη έχει αναφερθεί σε αυτό το ζήτημα, κυρίως απευθυνόμενος στο εσωτερικό του ακροατήριο.

Η τουρκική εξωτερική πολιτική έχει αποδείξει σε βάθος χρόνου, πως πετυχαίνει οτιδήποτε επιδιώκει. Όποτε καθίσει σε τραπέζι οποιασδήποτε διαπραγμάτευσης, δεν σηκώνεται αν δεν έχει κερδίσει κάτι. Από την άλλη πλευρά, οι ελληνικές κυβερνήσεις, ιδιαίτερα τα τελευταία χρόνια, δείχνουν αδυναμία προσαρμογής σε συνθήκες που διαρκώς μεταβάλλονται. Δείχνοντας θρησκευτική προσήλωση σε ΝΑΤΟ-ΕΕ-ΗΠΑ, αν και είναι από τις ελάχιστες χώρες που τηρεί τις πάσης φύσεως δεσμεύσεις της απέναντι στο ΝΑΤΟ, αν και πέρασε μια βαθύτατη οικονομική κρίση, όντας στην σκληρό πυρήνα της ΟΝΕ και έχει μπει σε μια νέα ακόμη χειρότερη, εξακολουθεί να πορεύεται στον ίδιο δρόμο.

Την περίοδο Φεβρουαρίου – Μαρτίου, υπήρξε νέο επεισόδιο στο σίριαλ των ελληνοτουρκικών σχέσεων.

Με «όχημα» τις ανθρώπινες ψυχές, τον πόνο και την αγωνία χιλιάδων ανθρώπων, ο Ερντογάν επιχείρησε να εκβιάσει τη Δύση προκειμένου να τον στηρίξει στο μέτωπο της Συρίας. Στην επαρχία του Ιντλίμπ δέχτηκε ισχυρά πλήγματα και μέτρησε πολλούς νεκρούς με την συμμετοχή Ρωσικών δυνάμεων στις πολεμικές επιχειρήσεις. Ο Τούρκος πρόεδρος ανακοίνωσε ότι 25.000 με 30.000 πρόσφυγες από τη Συρία θα κατευθυνθούν προς την Ευρώπη, μετά το άνοιγμα των Τουρκικών συνόρων, στα σύνορα με την Ελλάδα, στον Έβρο.

Πρόσφυγες Έβρος
Πηγή : Eurokinissi

Το δραματικό «σκηνικό» που στήθηκε στα χερσαία σύνορα Ελλάδας – Τουρκίας είχε δυο εικόνες. Τη μεγάλη εικόνα που είναι η ιμπεριαλιστική «σκακιέρα» με τις ισχυρές καπιταλιστικές χώρες. Στη μια πλευρά το καθεστώς Ερντογάν που προσπάθησε εκβιάζοντας να ενεργοποιήσει το ΝΑΤΟ και την ΕΕ στο πλευρό του στο μέτωπο της Συρίας. Στην άλλη τα κράτη – μέλη της ΕΕ που παρότι έχουν συνδράμει τα μέγιστα για τη σφαγή στην περιοχή, θέλουν να κρατήσουν μακριά από τα εδάφη της Ευρώπης εκατοντάδες χιλιάδες ανθρώπους που ξεριζώθηκαν από τη γη τους. Σε αυτό το παιχνίδι Γερμανοί, Γάλλοι και ΝΑΤΟ στηρίζουν τους σχεδιασμούς του Ερντογάν στη Συρία. Οι ευρωπαίοι όμως δεν επιθυμούν να «διαρρήξουν» τις σχέσεις τους με τη Ρωσία που υποστηρίζει το καθεστώς Άσαντ, κάτι που διακαώς επιθυμούν οι ΗΠΑ. 

Η μικρή εικόνα είναι οι ελληνοτουρκικές σχέσεις, με την, όπως αναφέρθηκε, πολλαπλώς εκπεφρασμένη θέση της Τουρκίας για την αλλαγή του ισχύοντος καθεστώτος. Στην πολιτική εντάσσονται και οι προκλήσεις κυμάτων προσφύγων, ανθρώπων που επιδιώκουν να σωθούν μαζί με χιλιάδες φτωχούς μετανάστες, ως μόνιμο εκβιαστικό όπλο. 

Τι θέλει να επιτύχει η τουρκική πλευρά;

Σύμφωνα με τη συνθήκη, ο ποταμός Έβρος οριζόταν ως το χερσαίο σύνορο μεταξύ Ελλάδας και Τουρκίας, με εξαίρεση το προγεφύρωμα του Κάραγατς, το οποίο ανήκει στη γειτονική χώρα και το Πέταλο, που ανήκει στην Ελλάδα. Πρόκειται για ένα σύνορο γεωγραφικά αμετακίνητο, με το μέσον του ποταμού να αποτελεί το «τείχος» μεταξύ των δύο χωρών.

Όπως κάθε μεγάλο ποτάμι, έτσι και ο Έβρος, αλλάζει ροή, πλημμυρίζει, ανάλογα με τις καιρικές συνθήκες που επικρατούν κάθε εποχή.

Αυτό έχεις ως αποτέλεσμα άλλοτε να εμφανίζονται νησίδες, χερσαία τμήματα και έλη και άλλοτε να καταποντίζονται από την αλλαγή της ροής του ποταμού.

Η ελληνική πλευρά στο πολιτικό πεδίο και ειδικά στο εσωτερικό κινείται με τον αέρα της επιτυχίας στον Έβρο. Αυτό αποτυπώνεται και στις δημοσκοπήσεις που έχουν γίνει από τότε, αφού της πιστώνουν την επιτυχή διαχείριση.

Βέβαια, στην περίπτωση του Έβρου, η κυβέρνηση δεν είχε επιλογές. Όφειλε να αντισταθεί, αφού απειλούνταν τα σύνορά της. Η Τουρκία επέτυχε να εργαλειοποιήσει το προσφυγικό-μεταναστευτικό πρόβλημα, επιτυγχάνοντας τα σχέδιά της. Είναι η δεύτερη φορά τα τελευταία χρόνια που εκμεταλλεύεται αυτό το ζήτημα η Τουρκία.

Καστανιές Έβρου

Η χρησιμοποίηση του μεταναστευτικού ως ασύμμετρης απειλής κατά της Ελλάδας και ως μέσου πολιτικής πίεσης κατά της Ευρώπης, φαίνεται πως θα μονιμοποιηθεί για τα επόμενα χρόνια. Ειδικά ο Έβρος φαίνεται πως θα είναι μέτωπο εντάσεων και με συμβατικές απειλές και περιοχή εξέλιξης μιας μορφής υβριδικού πολέμου.

Το ανησυχητικό στην όλη υπόθεση είναι πως η ελληνική κυβέρνηση, καθοδηγούμενη από ΝΑΤΟ-ΗΠΑ-ΕΕ, διαρκώς επικαλείται το ότι κινείται στο πλαίσιο της διεθνούς νομιμότητας. Στην κρίση όμως, πιεζόμενη από την τουρκική επιθετικότητα, υποχρεώθηκε στην στρατιωτικοποίησή της, αφήνοντας σε δεύτερη μοίρα τη διπλωματική διαβούλευση. Αυτό απέδειξε πως η αποφυγή της στριατιωτικοποίησης της κρίσης, εξαρτάται μερικώς από αυτόν που αμύνεται. Ο επιτιθέμενος είναι αυτός που έχει τον κύριο λόγο και κυρίως τι μέσα κάθε φορά, θα χρησιμοποιήσει.

Είναι γεγονός, επίσης, πως οι ελληνικές ένοπλες δυνάμεις την περίοδο της έντασης, έδειξαν υψηλές δυνατότητες αντίδρασης και κινητοποίησης. Άρχισε να δείχνει αδυναμίες, από τη στιγμή που κλήθηκε να διαχειριστεί την άσκηση ΚΑΤΑΙΓΙΔΑ, την οποία και τελικά ανέβαλε με το πρόσχημα της τήρησης των μέτρων κατά της πανδημίας.

Παρατηρείται μια δυσκολία στην επικοινωνία των δυο υπουργείων, εξωτερικών και Άμυνας, ίσως γιατί θέλει ο καθένας το μεγαλύτερο μερίδιο για την επιτυχία, δικό του.

Αξίζει να αναφερθεί πως η κυβέρνηση τον προηγούμενο χρόνο ψήφισε νόμο με τον οποίο δημιουργεί τον ΕΝΦΕΣ (Ενιαίος Φορέας Ελέγχου Συνόρων) που θα υπάγεται στον Εθνικό Συντονιστή. Ο Εθνικός Συντονιστής είναι πρόσωπο που ορίζεται από την κυβέρνηση και υπάγεται απευθείας στον πρωθυπουργό.

Ο Φορέας στην διάρκεια της κρίσης λειτούργησε και μάλιστα συνεργάστηκε στενά με τη FRONTEX. Είναι προφανές πως αυτό είναι το μέλλον που μας επιφυλάσσουν για τα σύνορά μας…

Η επόμενη μέρα, με πιο ψύχραιμη ματιά

Η όλη ιστορία στον Έβρο τελείωσε με το ξέσπασμα της πανδημίας. Η Ελλάδα είχε αποφασίσει να επεκτείνει το φράχτη στα χερσαία σύνορά της, αλλά η Τουρκία σε διπλωματικό επίπεδο κατάφερε να αναστείλει τις εργασίες αυτές.

Η κυβέρνηση Μητσοτάκη, όπως και η προηγούμενη κυβέρνηση Τσίπρα, είναι πλήρως υποταγμένη στις συμφωνίες με την ΕΕ, που «εγκλωβίζουν» χιλιάδες πρόσφυγες και μετανάστες στην Ελλάδα. Αποδεικνύει στην πράξη πως δεν έχει τη δύναμη να δώσει ουσιαστική λύση στο πρόβλημα, παρά την ισχυροποίηση της περιοχής σε ανθρώπινο δυναμικό.

Συνοριακός Φράκτης στις Καστανιές Έβρου

Θέλει να κατασκευάσει έναν φράχτη, που τελικά εκεί που θα τον κατασκευάσει, δεν έχει λόγο ύπαρξης. Όπως αναφέρθηκε, το μέσο του ποταμού είναι το φυσικό σύνορο των δυο χωρών. Η τοποθέτηση του φράχτη στην ελληνική όχθη, θα έχει ως αποτέλεσμα οι πρόσφυγες, να διασχίζουν το ποτάμι και να εισέρχονται σε ελληνικό έδαφος, δηλαδή, μπροστά στο φράχτη. Από εκείνη τη στιγμή, οι άνθρωποι αυτοί έχουν όλα τα δικαιώματα των προσφύγων-μεταναστών.

Ο ρόλος ΝΑΤΟ-ΕΕ-ΗΠΑ

Η κυβέρνηση επικοινωνιακά μπορεί να αναφέρεται σε επιτυχίες, όμως, τι τελικά ισχύει; Η πρόσφατη κρίση απέδειξε πως η συμφωνία των Βρυξελλών με την Άγκυρα ουσιαστικά δεν εφαρμόζεται. Η Τουρκία δεν δέχεται πίσω πρόσφυγες και μετανάστες που έχουν φύγει από το έδαφος της. Οι άνθρωποι αυτοί μένουν εγκλωβισμένοι στην Ελλάδα. 

Οι Ελληνικές κυβερνήσεις πιστές στις δεσμεύσεις τους απέναντι στην ΕΕ, δεν χορηγούν ταξιδιωτικά έγγραφα σε πρόσφυγες και μετανάστες, που επιθυμούν να φύγουν προς την Ευρώπη. Μάλιστα η κυβέρνηση Μητσοτάκη ετοιμάζει και κλειστά κέντρα για να φυλακίσει σε αυτά χιλιάδες ανθρώπους, μετατρέποντας μεγάλο μέρος της χώρας σε αποθήκες ψυχών.

Και αυτή είναι μια κατάσταση που θα συνεχιστεί όσο συνεχίζεται η ιμπεριαλιστική βαρβαρότητα στη Συρία, στο Αφγανιστάν, στην Υεμένη, σε οποιαδήποτε χώρα άνθρωποι θα διώχνονται από τις πατρίδες τους, για να καταλήγουν απεγνωσμένοι στα χερσαία σύνορα και τα νησιά της χώρας. 

Συχνά πυκνά κυβερνητικοί αξιωματούχοι αλλά και ο ίδιος ο Μητσοτάκης δηλώνουν πως «η Ελλάδα δε φέρει καμία ευθύνη για τα τραγικά γεγονότα στη Συρία και δε θα υποστεί τις συνέπειες αποφάσεων που έχουν λάβει άλλοι».

Συρία - Ιντλίμπ
Ιντλίμπ Συρία

Πολύ ωραία λόγια για να είναι αληθινά. Ειδικά σε μια περίοδο που η προηγούμενη και η τωρινή κυβέρνηση έχουν μετατρέψει τη χώρα σε προκεχωρημένο φυλάκιο του ΝΑΤΟ και των ΗΠΑ, ενώ συμμετέχει σε σειρά από ιμπεριαλιστικές επεμβάσεις.

Η ΕΕ χρηματοδοτεί τη χώρα να κρατά εγκλωβισμένους ανθρώπους εδώ, το ΝΑΤΟ ως άλλος Πόντιος Πιλάτος, νίπτει τας χείρας του για την τουρκική επεκτατικότητα. Η πρώτη θέλει μια χώρα να μετατραπεί σε αποθήκη ψυχών, αντί να αφήσει τους ανθρώπους, που η ίδια οδήγησε σε αυτή την κατάσταση, να βρεθούν κοντά στα αγαπημένα τους πρόσωπα, το δε δεύτερο, αφού έχει πάρει τα πάντα από τη χώρα, την αφήνει στο έλεος των επιχειρηματικών συμφερόντων εις βάρος του ίδιου της του λαού.

Ο Έβρος θα επαναληφθεί, όσο παραμένει η χώρα δεμένη χειροπόδαρα στο άρμα των ιμπεριαλιστικών επιθυμιών. Επικίνδυνος ο μονόδρομος. Μία η λύση. Έξω η χώρα από κάθε συμμαχία που καταδυναστεύει τους λαούς. Έξω από το ΝΑΤΟ και την ΕΕ.