Στο ευρωατλαντικό «δωμάτιο επικοινωνίας» Ελλάδα και Τουρκία

Του Δημήτρη Τζιαντζή

Το επικίνδυνο στερεότυπο ότι «αν θέλεις ειρήνη προ­ετοιμάζεσαι για πόλεμο» ακολουθούν Ελλάδα και Τουρκία, με την ελληνική πλευρά να μπαίνει με πολύ επιθετικό τρόπο σε μια καταστροφική κούρσα πολεμικών εξοπλισμών, στο πλαίσιο της σύγκρουσης για τα θαλάσσια οι­κόπεδα και το φυσικό αέριο.

Την ίδια στιγμή, στο τραπέζι των διερευνητι­κών επαφών καλούνται να κάτσουν Αθήνα και Άγκυρα, με το Βερολίνο, τις ΗΠΑ και το ΝΑΤΟ σε ρόλο διαιτητή, με στόχο να ξεκινήσει ξανά ο ελληνοτουρ­κικός διάλογος. Ένας διάλογος που παρά την επίσημη θέση ότι «υπάρχει μόνο μια διαφορά με την Τουρκία» (η οριοθέτηση των θαλασσίων ζωνών στο Αιγαίο) φαίνεται ότι επεκτείνεται και σε άλλους τομείς. Σε αυτό το πλαίσιο, πάντως, η Αθήνα χαρακτήρισε θετική κίνηση αποκλιμάκωσης τον ελλιμενισμό του ερευνητικού σκάφους Ορούτ Ρέις που η Τουρκία επισήμως υποστη­ρίζει ότι έγινε για λόγους «συντήρη­σης ρουτίνας». Μάλιστα, ο Τούρκος πρόεδρος διευκρίνισε στη Γερμανίδα καγκελάριο, κατά τη διάρκεια τηλεδιάσκεψης που είχαν την Τετάρτη, ότι η επιστροφή του Ορούτς Ρέις δεν ση­μαίνει ότι οι δραστηριότητές του στην Ανατολική Μεσόγειο έχουν τελειώσει, αφήνοντας ανοιχτό νέο κύκλο εντάσε­ων στην περίπτωση που ναυαγήσουν οι διαπραγματευτικές προσπάθειες.

Στο μεταξύ και στο παραπάνω φό­ντο, όλα δείχνουν ότι το ενδεχόμενο επιβολής ουσιαστικών κυρώσεων κατά της Τουρκίας από την ΕΕ κατά τη σύ­νοδο κορυφής της ερχόμενης εβδομά­δας, το οποίο επεδίωκαν Ελλάδα και Κύπρος, απομακρύνεται όλο και περισσότερο. Άλλωστε, μια σειρά εταί­ροι ήταν ούτως ή άλλως απρόθυμοι να προχωρήσουν σε μια τέτοια κίνηση.

Αξίζει να σημειωθεί, επίσης, η έντονη κινητικότητα του Αμερικανού υπουργού Εξωτερικών Μάικ Πομπέο, ο οποίος, τόσο δημοσίως όσο και σε ιδιωτικές συναντήσεις, ασκεί έντο­νες πιέσεις σε Ελλάδα και Τουρκία για στρατιωτική αποκλιμάκωση στην ανατολική Μεσόγειο. Η κυβέρνηση Τραμπ, δύο μήνες πριν τις προεδρι­κές εκλογές, κάνει σαφές ότι θέλει να αποφύγει το ενδεχόμενο απρόβλεπτης ανάφλεξης μεταξύ δύο χωρών με στρατηγικό ρόλο για τα αμερικανικά συμφέροντα και τους ιμπεριαλιστι­κούς σχεδιασμούς στην περιοχή.

Βερολίνο και Ουάσινγκτον φαίνε­ται πως επιδιώκουν οι συνομιλίες να ξεκινήσουν πριν από την Πέμπτη 24 Σεπτεμβρίου, ημέρα που στις Βρυ­ξέλλες θα πραγματοποιηθεί η ειδική σύνοδος των «27» με θέμα και την ελληνοτουρκική διένεξη. Ο Κ.Μητσοτάκης, μιλώντας στο περιοδικό Economist, έκανε λόγο για «παράθυρο ευκαιρίας» στις διμερείς σχέσεις με την Τουρκία, προσθέτοντας: «Ελπίζω ότι και η άλλη πλευρά να το βλέπει με τον ίδιο τρόπο». Στη συνέντευξη τύ­που που παραχώρησε στη ΔΕΘ, έκανε λόγο για «προκαταρκτικές επαφές», ενώ απαντώντας στις κατηγορίες περί «μυστικής διπλωματίας», παραδέχτη­κε ότι «υπάρχουν πράγματα που δεν μπορούμε να πούμε στον κόσμο». Σε ερώτηση σχετικά με τη μυστική συ­νάντηση του Βερολίνου, έκανε λόγο για «έγγραφη συμφωνία», την οποία όμως αθέτησε η Τουρκία.

Στο μεταξύ, άνευ ουσιαστικού αντικρίσματος είναι το ψήφισμα που υιοθετήθηκε με συντριπτική πλειοψηφία (601 ψήφους υπέρ, 57 κατά και 36 αποχές) από την Ευρωβουλή, με τα μέλη της να εκφράζουν «την πλή­ρη αλληλεγγύη τους προς την Ελλάδα και την Κύπρο, ενόψει της έκτακτης συνόδου του Ευρωπαϊκού Συμβουλί­ου για την επικίνδυνη κλιμάκωση και το ρόλο της Τουρκίας». Το ψήφισμα, ωστόσο, έχει αρκετές… σκοτεινές πλευρές, καθώς τονίζει ότι βιώσιμη επίλυση μπορεί να υπάρξει μόνο μέσω διπλωματίας και διαπραγματεύσεων, καλώντας τα εμπλεκόμενα μέρη να δεσμευτούν για αποκλιμάκωση, ενώ υπάρχει αναφορά ότι το Ορούτ Ρέις επιχειρούσε «σε ζώνη επί της οποίας διεκδικεί επίσης δικαιο­δοσία η Τουρκία». Οι ευρωβουλευτές του ΚΚΕ καταψήφισαν, θεωρώντας ότι ωραιοποιεί και επιχειρεί να ξε­πλύνει τη στάση της ΕΕ, «που βάζει πλάτη στην τουρκική επιθετικότητα» και πως υιοθετεί ως βάση του τις δη­λώσεις ίσων αποστάσεων του ύπατου εκπροσώπου της ΕΕ Ζοζέπ Μπορέλ.

Η ελληνική πλευρά στην περίπτω­ση μη συμφωνίας για άλλη μια φορά «απειλεί» ρίχνοντας άσφαιρα ότι θα φέρει το ζήτημα στο Διεθνές Δικαστή­ριο της Χάγης. Η επαμφοτερίζουσα στάση της και οι κινήσεις ΕΕ και ΝΑΤΟ επιβεβαιώνουν, πάντως, ότι ο πυρή­νας της σύγκρουσης δεν είναι η υπερά­σπιση της εδαφικής ακεραιότητας της χώρας αλλά ο ενεργειακός πόλεμος για τα -όποια- κοιτάσματα τα οποία σε κάθε περίπτωση θα τα εκμεταλλευ­τούν πολυεθνικές και στις δύο πλευρές των συνόρων.

ΝΔ και «Μακεδονικό»

Στην Αθήνα ο Ζάεφ σαν… «παράνομος δεσμός»

Μπορεί η φράση του Κώστα Μητσοτάκη «σε δέκα χρόνια θα έχουμε ξεχάσει το ζήτημα του ονόματος» να μην επαληθεύτη­κε, ωστόσο, ο γιός του Κυριάκος μέσα σε μόλις ένα χρόνο, θέλει να ξεχάσει τι έλεγε ως αρχηγός της αξιωματικής αντιπολίτευσης κατά της συμφωνίας των Πρεσπών. Δύσκολα, όμως, μπορεί να ξεγελάσει, ειδικά όταν εκτίθεται μπροστά στον πρωθυπουργό της Βόρειας Μακεδονίας Ζόραν Ζάεφ, ο οποίος πραγματοποίησε στις 15 και 16 Σεπτεμβρίου επί­σημη επίσκεψη εργασίας στην Αθήνα, κατά την οποία μίλησε και σε εκδήλωση του περιοδικού Economist.

Ειδικά η συνάντηση Μητσοτάκη-Ζάεφ, όμως, πραγματοποι­ήθηκε σε πολύ θερμό κλίμα και οι δύο πλευρές δεσμεύτηκαν στην ανάπτυξη της οικονομικής και στρατιωτικής συνεργασίας μεταξύ των δύο χωρών, τη συ­νέχιση της στήριξης που παρέχει η Ελλάδα στην ευρωπαϊκή προο­πτική της Β. Μακεδονίας (αν και ο Μητσοτάκης απειλούσε προε­κλογικά ότι θα θέσει… βέτο), την ανάγκη απαρέγκλιτης εφαρμογής της Συμφωνίας των Πρεσπών, καθώς και την πραγματοποίησης διακυβερνητικής διάσκεψης των δύο χωρών. Ο Ζάεφ «κάρφωσε», μάλιστα, τον συνομιλητή του για την υποκρισία του, λέγοντας ότι «ο Κυριάκος έχει δώσει αγώνες για μας» στο εξωτερικό και πως η Ελλάδα μαζί με το ΝΑΤΟ «προστατεύει τον εναέριο χώρο μας» με τα αεροπλάνα της — φανερώ­νοντας, εκτός των άλλων, και τη μιλιταριστική και ιμπεριαλιστική διάσταση της συμφωνίας για την οποία ο ΣΥΡΙΖΑ εμφανίζεται τόσο περήφανος…

Από την πλευρά του, σε ένα ρεσιτάλ κουτοπονηριάς ο Μητσο­τάκης κυριολεκτικά εξαφάνισε κάθε αναφορά στη συνάντηση με τον Ζάεφ από τα μέσα κοινωνικής δικτύωσης. Λες και με αυτό τον τρόπο μπορεί να σβήσει τα δικά του τα ψεύτικα τα λόγια τα με­γάλα για το Μακεδονικό και την εθνικιστική υστερία όλης της ΝΔ που έφτασε σε σημείο να πρωτο­στατήσει στα ακροδεξιά εθνικι­στικά συλλαλητήρια.

ΠΡΙΝ