Η φύση «χτυπάει» κόκκινο – Μετακινήσεις παγόβουνων απειλούν τεράστιους πληθυσμούς φώκιας και πιγκουίνου

Το μεγαλύτερο παγόβουνο στον κόσμο, γνωστό ως A68a, εκτιμάται ότι θα «αγκυροβολήσει» στις ακτές της νήσου Νότιας Γεωργίας, που αποτελεί καταφύγιο για πολλά άγρια ζώα. Ο γίγαντας της Ανταρκτικής έχει παρόμοιο μέγεθος με το νησί του νότιου Ατλαντικού και υπάρχει μεγάλη πιθανότητα να συγκρουστεί με τις ακτές του.

Αν συμβεί αυτό, θα σημάνει το τέλος για τους πιγκουίνους και τις φώκιες του νησιού, καθώς οι συνήθεις διαδρομές που ακολουθούν τα ζώα προκειμένου να βρουν τροφή θα μπλοκαριστούν, με αποτέλεσμα να μην μπορούν να ταΐσουν τα μικρά τους. Σύμφωνα με το βρετανικό BBC, είναι αυτονόητο ότι όλα τα πλάσματα που ζουν στον πυθμένα της θάλασσας, στο σημείο που θα φτάσει το A68a, θα «χαθούν» από το παγόβουνο, προκαλώντας διαταραχή στο οικοσύστημα, που θα χρειαστεί μεγάλο χρονικό διάστημα για να ανακάμψει. «Τα οικοσυστήματα μπορούν και θα ανακάμψουν φυσικά, αλλά, αν το παγόβουνο κολλήσει, υπάρχει ο κίνδυνος να παραμείνει εκεί για δέκα χρόνια» δήλωσε στο BBC ο καθηγητής της Βρετανικής Ανταρκτικής Έρευνας (BAS) Geraint Tarling, προσθέτοντας ότι «αυτό θα έκανε μια πολύ μεγάλη διαφορά, όχι μόνο στο οικοσύστημα της Νότιας Γεωργίας, αλλά και στην οικονομία της».

Νεκροταφείο για… παγόβουνα

Το βρετανικό υπερπόντιο έδαφος είναι κάτι σαν «νεκροταφείο» για τα μεγαλύτερα παγόβουνα της Ανταρκτικής. Ισχυρά ρεύματα παρασύρουν αυτά τα μεγαθήρια από τη Λευκή Ήπειρο μέχρι να φτάσουν στα ρηχά της υφαλοκρηπίδας που περιβάλλει το απομακρυσμένο νησί της Νότιας Γεωργίας. Αυτή η διαδικασία επαναλαμβάνεται συνεχώς. Τεράστια κομμάτια πάγου λιώνουν αργά φτάνοντας στη στεριά. Το A68a – του οποίου το σχήμα μοιάζει με ένα χέρι που δείχνει με ένα δάχτυλο – ακολουθεί αυτή τη διαδρομή των παγόβουνων από τότε που απελευθερώθηκε από την Ανταρκτική στα μέσα του 2017. Βρίσκεται τώρα μόλις μερικές εκατοντάδες χιλιόμετρα νοτιοδυτικά του νησιού. Το μέγεθος του παγόβουνου φτάνει τα 4.200 τετραγωνικά χιλιόμετρα, ενώ ζυγίζει εκατοντάδες δισεκατομμύρια τόνους.

Ωστόσο, η σχετική λεπτότητά του (βυθισμένο σε βάθος ίσως 200 μέτρων ή λιγότερο) σημαίνει ότι έχει τη δυνατότητα να μετακινηθεί πάνω στις ακτές της Νότιας Γεωργίας πριν «αγκυροβολήσει». «Ένα παγόβουνο που βρίσκεται πολύ κοντά σε απόσταση έχει τεράστιες επιπτώσεις για το πού μπορούν να συλλέξουν τροφή οι χερσαίοι θηρευτές» εξήγησε ο καθηγητής Geraint Tarling. «Μιλάμε για πιγκουίνους και φώκιες κατά τη διάρκεια της περιόδου που είναι πραγματικά ζωτικής σημασίας γι’ αυτούς, επειδή έχουν φέρει στον κόσμο τα μωρά τους και η απόσταση που πρέπει να ταξιδέψουν προκειμένου να βρουν φαγητό για να τα ταΐσουν είναι εξαιρετικά σημαντική. Εάν χρειαστεί να κάνουν μια μεγάλη παράκαμψη, αυτό σημαίνει ότι δεν πρόκειται να επιστρέψουν στα μικρά τους εγκαίρως, ώστε αυτά να μην λιμοκτονήσουν στο μεσοδιάστημα» πρόσθεσε.

Το Α38

Όταν το κολοσσιαίο παγόβουνο Α38 κατέληξε στη Νότια Γεωργία το 2004, βρέθηκαν αμέτρητοι νεκροί νεοσσοί πιγκουίνων και μωρά φώκιας σε τοπικές παραλίες. Ειδικότερα το A38 ήταν ένα μεγάλο παγόβουνο που χωρίστηκε από το Filchner – Ronne Ice Shelf στην Ανταρκτική τον Οκτώβριο του 1998. Λίγο μετά τον σχηματισμό του, χωρίστηκε σε δύο κομμάτια, τα A38A και A38B. Τα δύο παγόβουνα που σχηματίστηκαν επιτάχυναν, καθώς παρασύρονταν από τα ρεύματα στην ανοιχτή θάλασσα και πλησίασαν το νησί της Νότιας Γεωργίας, περίπου 2.800 χλμ. βόρεια της αρχικής τους θέσης, τον Δεκέμβριο του 2003. Και τα δύο παγόβουνα «κόλλησαν» σε ρηχά νερά σε απόσταση ανατολικά του νησιού. Στις 15 Μαρτίου 2004, το A38A χωρίστηκε σε τρία κομμάτια και άρχισε να μετακινείται προς τα βόρεια για άλλη μια φορά.

Ύστερα από μερικές εβδομάδες η πρόοδός τους δεν μπορούσε πλέον να παρακολουθείται από τον δορυφόρο. Το A38B, που παρέμεινε γειωμένο 100 χιλιόμετρα μακριά από τη Νότια Γεωργία, χωρίστηκε σε δύο κομμάτια έως τις 15 Απριλίου 2004. Το δυτικό τμήμα παρέμεινε γνωστό ως A38B, ενώ το ανατολικό τμήμα ονομάστηκε A38G. Το παγόβουνο A38B παρέμεινε γειωμένο για μερικούς μήνες, επηρεάζοντας τα μονοπάτια που συλλέγουν τροφή οι πιγκουίνοι και οι φώκιες, με αποτέλεσμα τον θάνατο των μικρών τους στις παραλίες της Νότιας Γεωργίας. Το A38B χωρίστηκε στα δύο στις 20 Αυγούστου 2004. Στη συνέχεια, εξακολούθησε να λιώνει μέχρι τον Αύγουστο και τον Σεπτέμβριο του 2004 και εξαφανίστηκε πλήρως έως το 2005.

Η έρευνα Ο ερευνητής της BAS Geraint Tarling προσπαθεί να οργανώσει τους πόρους για να μελετήσει το A68a στη Νότια Γεωργία και να ερευνήσει εάν χειροτερεύει την κατάσταση για την άγρια φύση εκεί και την τοπική αλιευτική βιομηχανία. Οι πιθανές επιπτώσεις είναι πολύπλευρες – και όχι όλες αρνητικές, τονίζει. Για παράδειγμα τα παγόβουνα φέρνουν μαζί τους τεράστιες ποσότητες σκόνης που θα γονιμοποιήσουν το πλαγκτόν του ωκεανού γύρω τους. «Παρότι οι δορυφορικές εικόνες δείχνουν ότι το A68a βρίσκεται σε τροχιά προς τη Νότια Γεωργία, ενδέχεται να ξεφύγει από αυτή τη διαδρομή. Όλα είναι δυνατά» υποστηρίζει ο ειδικός τηλεπισκόπησης και χαρτογράφησης της BAS δρ Peter Fretwell.

Ο συνάδελφός του δρ Andrew Fleming δήλωσε ότι κατατέθηκε αίτημα στον Ευρωπαϊκό Οργανισμό Διαστήματος για περισσότερες δορυφορικές εικόνες, ιδίως από το ζεύγος διαστημικών δορυφόρων ραντάρ Sentinel-1. Αυτοί οι δορυφόροι έχουν τη δυνατότητα να «βλέπουν» μέσα από τα σύννεφα, πράγμα που σημαίνει ότι μπορούν να παρακολουθούν το παγόβουνο ανεξάρτητα από τις καιρικές συνθήκες. «Το A68a είναι εντυπωσιακό» είπε ο δρ Fleming. «Η ιδέα ότι εξακολουθεί να παραμένει ένα ενιαίο μεγάλο κομμάτι είναι πραγματικά αξιοσημείωτη, ειδικά δεδομένης της τεράστιας ρωγμής που φαίνεται να έχει μέσα από εικόνες ραντάρ. Περίμενα ότι θα έχει διαλυθεί μέχρι τώρα. Αν περιστρέφεται γύρω από τη Νότια Γεωργία και κατευθυνθεί προς τα βόρεια, θα πρέπει να αρχίσει να διαλύεται. Θα πάει πολύ γρήγορα σε πιο ζεστά νερά και ειδικά η δράση των κυμάτων θα αρχίσει να το “σκοτώνει”» συμπλήρωσε.

Ποντίκι